عبدالحی ضیائی فرزند ملا محمد گیاه متولد  سال1333 هجری شمسی در  دهکده خمبیل بالا مربوط ولسوالی راغستان(یکی از ولسوالی های راغ کهن)

فارغ التحصیل مدرسه تخارستان قندوز در سال 1352

معلم در مکتب روینج ولسوالی راغ

فرمانده جبهات جهادی بین سالهای 1360 الی 1368

هجرت به کشور پاکستان در سال 1368، و ایفای وظایف متعدد در شهر پیشاور، از جمله استاد در معهد خالد ابن ولید. مرحوم ضیایی در سال 1370 دوباره به وطن عودت نموده و تا سال 1374 سر معلم مکتب پطیر باقی ماند و در همین سال و با عرض اندام راغستان بحیث ولسوالی مستقیل، وی بصفت مدیر معارف این ولسوالی مقرر شد. و بعد از سقوط دولت اسلامی بدست طالبان نامبرده به شغل آزاد روی آورده و بالا خره  در 23 رمضان 1380  بعد از مسموم شدن  توسط همکاران تجارت اش در ولسوالی امام صاحب ولایت قندوز به شهادت رسید.

از مرحوم ضیائی  اشعار /مقالات/و داستان های زیاد به جا مانده است. ایشان دارای هشت پسر و دو دختر میباشند.

روحش شاد ویادش گرامی باد!

h“g“h“g“g“

بدخشان

ای بدخشان کان لعل و گــــوهری    

در همه چیزی که گوینـــــد بهتری

آبشاری صاف داری و چشمه ها  

دلربا باشنـــــــــــــــــد آری دلبری

کوه وصحرای تو سبـز و دلکش است   

بلبلان داری به هـــــر کوه و جری

عشق راغ و باغ هایت دردل است   

عشق آهوان و کبکــــــــــــان زری

بی زمرد نیست کوهـــایت قسم  

هم طلا دارنـــــــد و داری لاجوری

با چنین نظاره گاه هــــــای لطیف   

با چنین کانها که میباشند سری

از همگی مردمـــــــانت در عذاب         

تن برهنه پا برهنـــــــــــه اکثری

زان نظام کهنه و فرســــوده  بود    

خاندانی نادری و خــــــود سری

قطع شد دست تجـاوز ها کنون  

گشته است میهن زبد خواهان بری

مژده ای کوهای زیبـــــــــاو بلند   

ای که دارید گنج های خوشتری

هر کجا نیکو شکوفان میشــــود   

رفته است رسم امیر و چــاکری

میشود ارباب نعـــــمت ها و ناز  

از بدخشی، مشرقی تا لـوگری

یک مساوات است آری در وطن    

نیست تبعیض و نباشـد بر تری

میهن ما نیک دارد افتخـــــــــــار    

چون که دارد ملتی خود رهبری

“h“g“h“g“g“

مخمس

دل را به خیال لب خندان تو دارم    

                         شب تا به سحر ناله و افغان تو  دارم

زخمی به دل از  ناوک مژگان تو دارم   

                         آشتگی چون زلف پریشان تو دارم

          ای دوست مرا بین چه ز هجران تو دارم

روز من افسرده ز هجرت شب تارست    

                        گل ها در دیده من دسته خار است

بی روی تو ای ماه کی ام صبر و قرار است  

                        دل را به سر زلف دلارای تو کار است

                میل کرم از روی گل افشان تو دارم

ای یار بیا یک نظر جانب ما کن    

                        درمان دل خسته این بی سرو پا کن

ما را به شکر خنده ز محزونی رها کن    

                        " آهنگ وفا ترک جفا بهر خدا کن"

               ذوقی سخن از لب و دندان تو دارم

ای دوست بیا بین تو که هنگام بهار است    

                            هر گوشه گل و سبزه و صد برگ قطار است

بر صحنه گیتی چه عجب نقش و نگار است  

                            گل بی رخ  زیبای تو یارا چه بکارست

              چون من هوس گل ز گلستان تو دارم

درد غم هجری تو نه در شرح و بیان است  

                             سیلاب سرشکم همه جا بی تو روان است

دیگر به من از هجری تو کی تاب و توان است

                             باقی به کفم مانده همین مایه که جان است

                     قربان تو قربان  تو قربــــــان تو دارم

کن لطف و مکن دوری و مستوری نگارا   

                                 آخر مکشم از غم و مهجوری خدا را

شاداب کن از فیض جمالت تو ضــــیا را    

                                " امروز که سرمایه حسن است شمارا"

                     مگزار بسوزم من و حرمان تو دارم

حمل 1355

“h“g“h“g“g“

سر آهنگ عصر شدن

الا ای پسر چست و آگاه باش      

نکو گو نکو خوی و گفتار باش

ز خوردی تو راه بزرگی پسند    

به خوی بزرگان همی دل ببند

به آداب و انصاف پرواز کن    

محبت به همنوعت آغاز  کن

ره نیک بینی خلقان را گزین    

اگر خوا هی خوشی زیستن در زمین

بکس هیج بد گوی و بد خواه مباش      

بخیل و دلازار و بد راه مباش

طرفدار حق باش در بین خلق    

به هر رنگ گر هست حق دار پاس

ببین دیگران چون به علم و هنر   

 زمین طی نمودند و رفتند قمر

ترا نیز عقلست و طبعست و تن     

درین کوی با دیگــران گام زن

به سعی و به کوشش به تعلیم تاز   

بیا خویشتن را سر آهنگ ساز

“h“g“h“g“g“

در ره علم و هنر

در ره علم و هنر گشت و گزارت باشد            

ای جوان تا که توئی این همه کارت باشد

عاشق علم ز جان باش و مفتون هنر       

کین دو محبوبه به هر کوی وکنارت باشد

لایق و قدر شناس است همان دوست که او       

روز بد همره و اندوه گسارت باشد

به دلت تا که توانی هوس علم گزین         

مست زین باده شوی تا که خمارت باشد

علم آموز و هنر ور شو وکن لطف نگر      

به حق این  رسم نکو فیض نثارت باشد

روز و شب سعی نما از پی تحصیل علوم           

سیر این باغ کنی  جمله بهارت باشــــد

گر تو آری ببرت این صنـــــــــــــــم زیبا را    

جاویدان نام تو و شان ووقارت باشد

“h“g“h“g“g“

حیله

ای آنکه حق مردمه پامال میکنی         

صد گونه مکر و حیله به افعال میکنی

با هر غریب دست به اموال میکنی         

چال و فریب داده و اهمال میکنی

هان با خبر ز مکر تو روزی خبر شوند    

شمشیر حق گرفته بتو حمله ور شوند

تا چند به روز گار چنین کارو بار توست         

یعنی که هر صعیف و یتیمی شکار توست

دل ها به درد از روش بی وقار توست        

 اخلال و کار زشت به حقیقت شعار توست

زان پیش شرمسار شوی در میان خلق

          برگیر ست خویش ز ظلم و زیان خلق

“h“g“h“g“g“

خلق

خرم آن روزی نباشد فقر دامن گیر خلق  

نیست گردد بی سوادی کیست دامنگیر خلق

نشنود هرگیز کسی یک آه پر تاثیر خلق     

نام از ظالم نباشد کو گریبان گیر خلق

سوژه ها در سینه بادا از پی تنویر خلق       

از پی آزادی وسر شاری و تعمیر خلق

جاویدان بادا همیشه شوق عالمگیر خلق   

 ذوق نیکی و سعادت بر جوان و پیر خلق

کار ها سامان پزیرد  جمله با تدبیر خلق      

تا ابد بادا مرام وعزت و توقیر خلق

دوستی مستدام وهمت پیپیر خلق      

این دعا از ماست در تکمیل و در تفسیر خلق

“h“g“h“g“g“

قطعه    

این جهان رنگ بو صد گونه تمکین میکند        

سخت محکوم است آنکس بسته این بود شد

آه مظلومان شکست راس ظالم میشود        

هر که ظالم گشت خواهد عاقبت نا بود شد

خلق را ظالم کشت و هم به آتش کرد داغ      

می نبینی چون بدست خلق ها نا بود شد

“h“g“h“g“g“

شب مهتاب در عالم خیال

یکشب مهتاب در عین شباب        

گشتم از خانه برون با شور و تاب

بود هنگام بهارو سبزه جوش         

بلبلان در باغ میکردن خروش

شاخ ها کرده شکوفه پنج وچار     

آلو وصد برگ سیب و هم انار

در کنار باغ میگشتم به راز              

گه نشیب و گاه میبودم فراز

بودمی سر گرم این جوش و خروش   

یک نوائی شرشرک آمد به گوش

نا گهان از لای برگان درخت                

نازک اندامی بدیدم گشته لخت

سطل آب اندر کنار ایستاده بود         

هر چشمش مست جام باده بود

موی خود افشان نمود آن کان نور        

گه به پائین گه به بالا با سرور

چشم او چون چشمه خورشید بود     

بهتر و نازک ز مجنون بید بود

هر دو رخسارش چو برگ نسترن          

با صفاو تازه از برگ سمن

هم بلورین ساقه ها یش در نظر             

جازبیت داشت آری در بشر

دختر بکر خیال افروز بود             

او به حسنش از همه پیروز بود

آب را با دست سیمین میگرفت      

بر سرش میریخت چون گل میشگفت

رفتم از خود تا دران جا دیدمش                

با گل و گلزار تنها دیدمش

پادشاه حسن و تصویر خیال                  

از مثال بی مثال یک مثال

کرده ام نظاره آن شاه دخت را              

میر حسن و زیب تخت و بخت را

بعد ازان گفتم که ای نور مبین                 

کیستی و چیستی اندر زمین

یک نگا هی کرد سویم پر شرار          

جامه اش بگرفت و زانجا شد فرار

در میان را رفتن گفت چنین                      

پادشاه حسن هستم در زمین

چشمه مهر و خیال باده ام                  

عشق بازان را مثال افتاده ام

در جهان فکر و طوفان خیال

کرده ام آنجا تماشا این جمال

“h“g“h“g“g“