آبگینه شعر معاصر بدخشان
 

سبحانقل بیگ ولد میرمصطفی قل بیگ مرحوم ولد میرزا اولیا حسین مغموم علیه الرحمه دروازی به تا ریخ 12 جدی سال 1317 درقریه جامرچ سفلی مربوط ولسوالی درواز ولایت بدخشان چشم به جهان گشود. شاعرناموری که سروده هایش شمع بزم اهل ذوق، شعر و موسیقی بوده وکمتر بدخشانی است که ازهنرشعریش مستفید نگردیده باشد و بخصوص سرودۀ " ماه کشورروسی میل مذهب ما کن    یا بیا مسلمان شو یا مرا نصارا کن" از جد بزرگوار این شاعرزبان زد خاص وعام میباشد، که سلسلۀ نسبی اش چنان که نشان میدهد، تا دوازده نسل شاعر واهل دانش وفرهنگ بوده اند، یکی ازشاعران خوبی است که در اوزان مختلف شعرسروده است. درزمینه های گوناگون مانند: غزل، رباعی، مخمس و...اشعارزیادی گفته است، که بسیاری آنها در مطبوعات کشورآذین چاپ یافته اند.                                       

مجموعه شعری آقای نامول که به زبان های اوزبیکی ، دری وپشتو میباشد عبارت اند از:

1 سرچشمه غم

2 مجادله حشرات

3 معراج نامه

4 بوعلی وشاگردش

5 معراج نامه

6 لیاقت

7 حادثه اکتوبر ودها اثر دیگر

نمونه های شعر شاعر:

درمیهن ما صلح وصفا می شده باشـد              

                                گل گشت چمن صبح مسا می شــــده باشد

آبادی درین کــــشورما می شده باشد          

                                ناموس وطن گاهی به جا می شــــده باشد

               برملت ما لطف خدا می شده باشد

این مهد شهید پرورما مـبدآ ننگ است           

درهربن سنگش به کمین شیروپلنگ است

گردشمن ما امریکه و روس فرنگ است          

ملت همه برپا شده آمادۀ جنــــــــگ اسـت

                  ما منتظر آنکه صدامی شده باشد

چون خربزه از خربزه گــــــررنگ گرفتیم        

 ازامریکه ما عوض دُرسنگ گـــــــرفتـیم

ازروس ســـــلاح دربدل جنگ گرفتیم              

 ازجمله جهان قرض به نیــــرنگ گرفتـیم

               این دین وطن گاهی ادا میشده باشد

آن طفل یتیمیکه ندارد لبــــــــی نانی             

با دخترمعصــــــــــــومی پدرمرده زمانی

آن ابن شهید ابن شهـــــید این فالانی             

 ان بیوه زن بیــــــــــــوه شده وقت جوانی

               دردیست علاجش به دوا میشده باشد

درمیهن ما عــوض صلح آتش کین است               

درمسجد محراب اگــــــر جای کمین است

گرجنگ و برادر کشی ازگـفتۀ دین است              

نا موس وطن درگـــــــــرو کفرلعین است

            لعل ازبغل سنگ جدا می شده باشد

گویم وطن کو وطن این تودۀ خاک اســت              

 مرد وزن این خطه به فرمان هلاک است

ای سوخت وطن سوخت همه اخگرخاک است           

آسایش ابنای وطن کـــــــــنج مغاک است

              درکشور ما سازو نوا می شده باشد

****                ****                ****

عزیزان شکـوه ام ازروزگار است           که ظالم پرور مظلوم خــوار است

زطفلـــی تا به این غایت رسیدم           زگردون زرۀ نیکــــــــــــــی ندیدم

نه صاحب قدرت شهرم نه از ده            نه از رشوت خوران چاق و فـربه

ز قشر نامـــــــــراد و نوع دهقان           زنوع رنجبر ســــــــــــرشار ایمان

کتابت شــغل و اندر خدمت خاک             نه بیکار و نه تنبل نی هــوس ناک

برای خاک و امــــــــرار معاشم             همــــــــــــــــیشه درتکاپو تلاشم

نه درفکر مقام و حــــــکم رانی             نه دراندیشۀ جنگ جهانـــــــــــــی

شعارم کارو کارم کار باشـــــــد             به کارم روزو شب پیـــــکار باشد

بیادم هـــــست ازوقتی که هستم         کتابت شغل دارم زیر دســـــــتم

لیاقت دارم اما زرنـــــــــــــــــدارم          لیاقت هیـــــــــــچ  گاه نامد بکارم

لیاقت نان نشد روزی ســــرانجام           خورد طفلـــــــم شود ازگریه آرام

لیاقت را بــــــــــری خنات بردم               بدل با آرد اورامی ســــــــــپردم

گرو گفتــــــــــم بگیرو گندمم ده              به بیع جائز آن حنات گــــــفت نه

به پیش پولدارش عــــرضه کردم             که یابد التیام این زنــــــــــج درد م

جوابم گفت من یک پول نــــــدارم           لیاقت نیست درفامیل بــــــــکارم

ازآن رفتم به نزد ســــود خورپیش           نمودم این متاع و هستــی خویش

بمـــــن گفتا که زود ازپیش من رو          لیاقت را نمی گیــــــرم به یک جـو

به هــــرجا یش که بردم بد شنیدم          جواب نیــــــــــــــشدار رد شنـیدم

گرفتم من بنا گـــــوشش سر انجام        کشــیده برد مش در پشت حمام

زبس ازنام زشتش رنـــــــــــج بردم           لیاقت را به حمامــــی ســپردم

چیزی شایسته گرنبود سخــــی را          سزد اورا که بخشی گولخــــــی را

زحرفم دیدم حمامـــــی برافروخت           زمن بگرفت واندرآتشش ســـوخت

چو دیدم سوخــــتش دلشاد گشتم            ز قیدحفظ او آزاد گشـــــــــــــتم

چه فارغ گــــــشتم ازلوث وجودش              شـــدم فارغ من ازبود و نبـودش

به دل صد طــــــــعن دادم من پدر را             که اوداد این مطاع کسمخـر را

به من دست لیاقت ازچه آمــــوخت              لباس کسمخر برپیـــکرم دوخت

چرا نگــــــــــــــذاشت تا دیوانه بودم             زخویــــــــش آشنا بیگانه بودم

چکردرشهرودر هــــــرباغ و راغـی                چــــــلوس کاکه ونازک دماغی

جسوررند یک خــــــردُم به دستم             به روزی فرق صد کس میشکستم

چو بی پول میشدم راه میگــــرفتم             به ضرب گوله تنخا میــــــــگرفتم

قومنـــــــــدان میشدم درآخرکار                ســـــــریکدسته قاتل دزد بسیار

سرصد مردو زن رامی بــــــــریدم              زمال دزدی تعمــــــــــیرمیخـریدم

چودست من به خون گلرنگ میگشت          زمام قدرتم صد چــــــند میـگشت

همـای دولتـــــــــــــم دردام میشد              مــــــــــــــراآقا فلانی نام میشد

عــروس مطلبم دربــــــــــــستر ناز               همــــــــــای دولتم دراوج پرواز

درین بودم که وجـــدان ناله ســرداد              که ای غرق هوس خاکت به سرباد

تو انسانـــــــــــی و نامت هــست آدم           پدر کـــــــــردت به دانائی مکرم

به امید که روحــــــش شاد ســازی             به خدمت خــلق وملک آباد سازی

نه درمــال یتمان چشــــــــــم دوزی          

به ملک عامــــــــه آنش برفــــروزی

شعر به زبان اوزبیکی

عدالت بزگه اهل ناس قالــــــــــدی             

بگونلیک انقلاب مــــــــیراث قالدی

جــــهاندی تخم بیغم لیک ساچیلدی        

توگــــــــــولگن غنچۀ مقصد آچلدی

مراد شمشیرنی میدانـــــگه سالدی        

کیگیزیرتلدی و المـــــــــــاس قالدی

مدبیرایشچیلربزنـــــــــی بویوردی              

خیانت کارلگن قدرت نــــــــی آلدی

نامول بول وقت دن کوپلر سویندی          

وطن دشمن لری تورپاقگه سوردی

به سه لسان اوزبیکی، دری وپشتو

اُوردِلَر، نثل جوان دشمن مارا،دغــه ســــی             

سُوردلَر، ازوطن این خرس دوپا را ،دغه سی

بُزگَه ،ازریش مگر تخـــــم دیانت کَــــروی             

قلدولر، جای فساد مسجد هارا، دغه ســـــــــی

قیزلگه،چشم طلب دوخته، میرمن غوالــــی          

قَینَه سُن، دروطن این خلق خدا را ،دغه ســـی

قِیل مَگین ،ظلم ،په دی ،ملت بیچاره که باز              

کُورَه سَن ، وقت حساب قهر خدا را، دغه سی

ُونچَه ملا،همه پنجابی درینجا،راغـــــــــــی           

قِیلدِی، ترویج بما جنگ و دغا را، دغه ســـی

کـــــویدِلَر،هرچه ،حّمک، بود دراقصار شمال             

توک تلـــــــر،درهمه جا ،وینۀ مارا، دغه سی

+ نگارنده     دهزاد  |